Wat willen we eigenlijk met AI? Tijd voor een nieuwe renaissance

Demis Hassabis, mede-oprichter en topman van Google DeepMind en Nobelprijswinnaar, ontving op 11 september in Londen de Albert Medal van de Royal Society of Arts. In zijn gesprek met wiskundige Hannah Fry legde hij een opvallende vraag neer bij de kunsten en geesteswetenschappen: wat willen we eigenlijk met deze technologie? AI opent volgens hem de mogelijkheden, mensen bepalen wat ertoe doet. Voor bedrijven die leven van content, kennis of klantcontact is dat een bruikbare toets. Hoe meer AI kan produceren, hoe meer waarde verschuift naar wat aantoonbaar door mensen is bedacht, gekozen en gedragen.

Wie zet de AI in Renaissance?

De Albert Medal wordt sinds 1864 uitgereikt. Eerdere ontvangers zijn onder anderen Marie Curie, Alexander Graham Bell, Stephen Hawking en Tim Berners-Lee. Hassabis kreeg hem voor zijn bijdrage aan AI ten dienste van de mensheid, meldt de RSA.

Hassabis presenteerde zich in zijn toespraak vooral als wetenschapper met een voorliefde voor creatief werk. "Ik heb mijn hele leven geprobeerd geen grenzen te zien tussen creativiteit en wetenschap", zei hij volgens Music Week. Zijn hoop voor de komende jaren vatte hij samen als een nieuwe Renaissance:

A coming together of science and the arts

Wat waardevol is, moet uit kunst en geesteswetenschappen komen

Hij vatte de kern van zijn betoog zo samen.

"The technology just enables the opportunities, all these possibilities, all these paths. But it doesn't define what we should do with it, what is beneficial for society. I think the answers need to come from the arts and the humanities."

Dat is een opmerkelijke positie voor iemand die zelf voorspelt dat AI de wereld sneller verandert dan ooit. In een eerder interview met The Guardian noemde Hassabis de impact van AI tien keer groter dan de Industriële Revolutie en misschien tien keer sneller. Juist omdat de verandering zo snel gaat, wordt de vraag wat voor een ander mens betekenis heeft volgens hem belangrijker. Bij creatief werk draait het om "what's more meaningful to another human being". AI-tools moeten volgens hem vooral menselijke creativiteit aanwakkeren.

Hassabis sloot optimistisch af. "Het ligt allemaal nog open wat er vanaf hier gebeurt", zei hij. "We've got to embrace the ambition and the optimism that this will work out."

Voor contentmakers wordt menselijke herkomst een onderscheidend kenmerk

Voor een redactie, een uitgever of een brancheorganisatie met een ledenblad levert dit een helder criterium op: welk werk herkennen lezers als typisch van jou? Die vraag wordt scherper naarmate AI meer overneemt. Als iedereen dezelfde taalmodellen gebruikt, gaat alles wat die modellen maken op elkaar lijken. Een samenvatting van een persbericht, een standaard SEO-artikel of een nieuwsbriefintro kan inmiddels vrijwel elke organisatie in een paar seconden laten maken. Wat je daarmee wint aan snelheid, verlies je aan herkenbaarheid.

Waarde zit dan in wat een model niet kan leveren: de eigen reportage, het oordeel van een vakspecialist met twintig jaar ervaring, de columnist die lezers om haar stem volgen, het interview dat alleen jouw verslaggever kon krijgen. Dat is werk dat een lezer waardeert omdat er een mens achter zit. Eerder schreven we over de vraag wat we nog delen als media oneindig worden. Het antwoord van Hassabis past daar goed bij: wat gedeeld wordt, is wat mensen voor elkaar maken.

Ook buiten de media geldt dit. De adviseur die weet welke klant welk risico niet wil lopen, de accountmanager die aanvoelt wanneer een offerte te vroeg komt. Die ervaring zit vaak alleen in hoofden. Toch kun je de intuïtie van je beste mensen meenemen in je AI-workflows.

Laat AI het volume doen en mensen de keuzes

Wie dit serieus neemt, gebruikt AI om ruimte te maken voor precies dat menselijke werk. Drie vragen helpen daarbij.

• Welk deel van je output waarderen klanten of lezers omdat een mens het maakte? Daar zet je je beste mensen op.

• Welk deel is gestructureerd, herhalend werk op basis van bestaande bronnen? Daar kan AI het grootste deel van het werk doen.

• Waar gaat de tijd naartoe die vrijkomt? Zonder bewuste keuze verdampt die in meer van hetzelfde.

Die derde vraag wordt vaak overgeslagen. Automatisering levert in de praktijk juist meer vraag naar expertwerk op, mits je vooraf bepaalt wie dat werk oppakt. Maak ook zichtbaar wat mensenwerk is. Sinds augustus gelden de transparantieregels uit de AI Act voor AI-gegenereerde content, waardoor veel redacties al werken aan een uitleg over hun AI-gebruik. Gebruik die uitleg ook om te laten zien waar jouw mensen het verschil maken.

Hassabis pleitte ook voor iets radicaals in het onderwijs, met meer nadruk op creativiteit, samenwerking en ondernemerschap. Binnen organisaties speelt dezelfde vraag: welke vaardigheden train je als het schrijfwerk steeds vaker door een model wordt gedaan?

Welk werk in jouw organisatie zou een klant missen als het morgen door AI werd gemaakt? Wil je daar samen scherp naar kijken? Plan een kennismaking in, we denken graag mee.