Kan AI de intuïtie van je beste mensen evenaren?

Brian Bailey, technologieredacteur bij Semiconductor Engineering, vraagt zich in een nieuwe column af of AI intuïtie kan hebben. Zijn eigen doorbraken ontstonden in de kroeg of voelden "vrij voor de hand liggend". Hij weet niet zeker of hij ooit iets bedacht dat los stond van zijn ervaring. Dat is een interessant gegeven voor bedrijven die nu AI inzetten. Want de ervaring van je beste mensen zit grotendeels in hun hoofd, terwijl AI alleen leert van wat is opgeschreven. Het is dus zaak om die ervaring bewust boven tafel te halen.

AI leert van wat er is opgeschreven

Wikipedia zegt: intuïtie is het vermogen om kennis te verwerven zonder bewust te redeneren. Psychologen zijn het daar allerminst over eens. Freud geloofde er niet in, Jung zag het als waarneming via het onbewuste. Gary Klein beschrijft intuïtie als patroonherkenning onder tijdsdruk.

Bailey's kernpunt: AI optimaliseert op basis van historische informatie. "Het verleden is onbetrouwbaar", schrijft hij. "Het is bevooroordeeld en verre van compleet." Geschiedenis wordt geschreven door de winnaars, of door wie genoeg geld en macht heeft om het verhaal te bepalen.

De schriftelijke geschiedenis van een bedrijf is net zo onvolledig. Notulen, projectdossiers en het CRM leggen vast wat er besloten is, maar zelden waarom en wat er is afgeschoten of wat er is overwogen. De accountmanager die een offerte net anders opbouwt omdat hij de klant kent, of de eindredacteur die aanvoelt dat een kop niet werkt: die afwegingen staan nergens. Kortom: een taalmodel dat je voedt met je documenten krijgt de uitkomsten mee. De redenering erachter blijft achter in de hoofden van je mensen.

"Dat hebben we al eens geprobeerd"

Maar tegelijkertijd zegt het weinig dat iets eerder mislukte, als de aannames of beperkingen inmiddels veranderd zijn. "Dat hebben we al eens geprobeerd" is een zin die op veel werkvloeren valt zodra iemand met een AI-idee komt. Toepassingen die twee jaar geleden strandden, werken nu vaak wel, omdat modellen en tooling snel vooruitgaan. De patroonherkenning van ervaren mensen voorkomt veel dure fouten. Diezelfde patroonherkenning schiet een idee soms te snel af.

Wie jong is, moet die patroonherkenning nog opbouwen, door herhaling en door fouten te maken. Neemt AI dat werk over, dan moet je die leerruimte bewust organiseren.

Leg vast waarom je beste mensen doen wat ze doen

Bouw je een AI-workflow rond werk dat nu door ervaren mensen gebeurt, begin dan bij hun afwegingen. Vraag welke stappen ze zetten, waar ze op letten, wanneer ze afwijken en welke signalen hen laten twijfelen. Die antwoorden worden instructies, voorbeelden en controlepunten in de workflow. Een gesprek van een half uur levert vaak regels op die in geen enkel document staan.

Andersom helpt AI om oude aannames opnieuw te toetsen. Leg een idee dat ooit sneuvelde nog eens voor aan een taalmodel en vraag welke omstandigheden sindsdien veranderd zijn. Vragen naar afwegingen levert sowieso betere antwoorden op.

Bailey's doorbraak kwam van iemand die zelf niet vastzat in het probleem, tijdens een informeel gesprek. De tijd die AI vrijmaakt, kan precies daarheen: naar het gesprek waarin iemand een vraag stelt die niemand meer stelde.

Bailey claimt alleen dat hij zuiniger is

De column eindigt bescheiden. Bailey kreeg weleens te horen dat hij creatief en intuïtief is, maar ziet niet waarom AI niet hetzelfde had kunnen doen, of zelfs veel meer. Zijn enige claim: hij deed het waarschijnlijk sneller en met minder energie. "Geef me een pint en je krijgt er misschien wat wijsheid voor terug."

Welke kennis in jouw bedrijf zit alleen in hoofden? En wat gebeurt ermee als je AI-workflows bouwt op wat er op papier staat? Wil je weten hoe je die ervaring meeneemt in een werkende AI-workflow? Plan een kennismaking in, we denken graag mee.