Kan AI het werk van je middenmanagement overnemen?

Jack Dorsey ontsloeg in februari veertig procent van het personeel bij Block, het bedrijf achter Square en Cash App. Nu heeft hij samen met Sequoia-adviseur Roelof Botha een essay gepubliceerd dat uitlegt waarom: middenmanagement is volgens hen een tweeduizend jaar oud informatiesysteem dat AI kan vervangen. Het essay heet "From Hierarchy to Intelligence" en beschrijft een organisatiemodel waarin niet mensen maar een AI-systeem de coördinatie verzorgt die managers nu doen.

Het is een radicale positie, maar de onderbouwing is serieuzer dan de gemiddelde "AI vervangt banen"-kop doet vermoeden. En de implicaties reiken verder dan Block.

Het argument: managers zijn een routeringsprotocol

Dorsey en Botha beginnen bij het Romeinse leger. De hiërarchie van acht soldaten onder een decanus, tachtig onder een centurion, vijfduizend onder een legaat, was geen machtssysteem maar een informatiesysteem. Iedere laag bestond omdat een mens maar drie tot acht mensen effectief kan aansturen. De Pruisische generale staf formaliseerde dat verder: een klasse van officieren wier taak het was om informatie te verwerken, beslissingen voor te bereiden en afdelingen op elkaar af te stemmen. Dat was middenmanagement avant la lettre.

Dat model is via de Amerikaanse spoorwegen en Frederick Taylors wetenschappelijk management in het bedrijfsleven terechtgekomen, en het is er sindsdien niet meer uit vertrokken. Experimenten als Spotify's squads, Zappos' Holacracy en Valve's vlakke structuur liepen stuk zodra de organisatie groeide. De reden, stellen Dorsey en Botha, is dat er nooit een alternatief informatierouteringsmechanisme was dat krachtig genoeg was om hiërarchie te vervangen.

Tot nu. AI kan volgens hen voor het eerst een continu bijgewerkt model van een heel bedrijf onderhouden en op basis daarvan werk coördineren. Dat is wat de hiërarchie deed. Het AI-systeem doet het sneller.

Wat Block concreet bouwt

Block werkt volledig op afstand. Alles wat het bedrijf doet, bestaat al als digitaal artefact: beslissingen, discussies, code, ontwerpen, plannen. Dat is het ruwe materiaal voor wat Dorsey en Botha een "company world model" noemen: een AI-systeem dat weet wat er gebouwd wordt, waar het stokt, hoe middelen zijn verdeeld en wat werkt.

Daarnaast heeft Block een tweede model: het "customer world model", gevoed door miljoenen transacties per dag via Cash App en Square. Kopers en verkopers, beide kanten van elke transactie, in real time. Dat levert volgens de auteurs het eerlijkste signaal op dat bestaat, want mensen liegen op enquêtes maar niet met hun portemonnee.

De twee modellen samen vormen de basis voor een ander soort bedrijf. Geen productteams met vooraf bepaalde roadmaps, maar vier lagen: herbruikbare financiële bouwblokken (betalingen, leningen, salarisadministratie), het wereldmodel, een intelligentielaag die bouwblokken combineert tot oplossingen voor specifieke klanten op specifieke momenten, en interfaces als Square en Cash App.

In dit model genereert de klant de backlog, niet de productmanager. Wanneer de intelligentielaag een oplossing probeert samen te stellen en dat niet lukt omdat een bouwblok ontbreekt, is dat het signaal om het te bouwen.

Drie rollen in plaats van een hiërarchie

Het organisatiemodel dat Dorsey en Botha voorstellen heeft drie rollen. Individual contributors die bouwen en opereren. Directly Responsible Individuals die voor een afgebakende periode eigenaar zijn van een specifiek probleem, met de bevoegdheid om dwars door teams heen middelen in te zetten. En player-coaches die bouwen combineren met het ontwikkelen van mensen, maar geen tijd besteden aan statusmeetings en afstemming, want dat doet het wereldmodel.

Er is geen permanente managementlaag. Dat organisaties fundamenteel anders ingericht moeten worden is geen nieuw argument, en Satya Nadella zei in Davos iets vergelijkbaars. Wat nieuw is, is de claim dat AI het coördinatiemechanisme levert dat eerdere pogingen misten.

Wat hiervan klopt en wat niet

De analyse van het probleem is sterk. Middenmanagement bestaat inderdaad grotendeels uit het routeren van informatie: context ophalen, beslissingen voorbereiden, teams op elkaar afstemmen. Dat is precies het type werk waar AI goed in is. De verschuiving van uitvoering naar coördinatie als kernvaardigheid is een trend die we in meerdere sectoren zien.

De oplossing is ambitieuzer dan wat de meeste organisaties aankunnen, en Dorsey en Botha geven dat toe. Block is een techbedrijf dat volledig remote werkt en alles digitaal vastlegt. Dat is de ideale uitgangspositie voor een AI-gestuurd wereldmodel. Een adviesbureau met veertig man, een mediabedrijf met een redactie van twintig, of een productiebedrijf met een magazijn vol stilzwijgende kennis zit in een fundamenteel andere positie.

Daar komt bij dat het essay bijna niets zegt over de overgang zelf. Hoe breng je een organisatie van hiërarchisch naar plat zonder dat de coördinatie instort? Hoe voorkom je dat het wereldmodel de blinde vlekken van het management reproduceert? Wat doe je met de taken die managers doen die niets met informatieroutering te maken hebben, zoals conflictoplossing, mentoring en het opvangen van signalen die niemand hardop uitspreekt?

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Je hoeft geen bedrijf als AI-systeem te bouwen om iets van dit essay te leren. Drie inzichten zijn direct toepasbaar.

1) inventariseer hoeveel van het werk van je managers eigenlijk informatieroutering is. Hoeveel tijd gaat op aan het ophalen van context voor anderen, het samenvatten van voortgang, het vertalen van beslissingen van boven naar beneden? Dat is het werk dat AI morgen kan overnemen. Wat overblijft, is het werk dat je managers eigenlijk zouden moeten doen: mensen ontwikkelen, richting geven, lastige gesprekken voeren. Die verschuiving van coördinator naar maker zien we breder dan alleen bij Block.

2) begin niet bij de organisatiestructuur maar bij de informatiestructuur. Block kan dit model bouwen omdat alles al digitaal is. De meeste organisaties hebben hun kennis verspreid over mailboxen, vergaderingen en de hoofden van ervaren medewerkers. Voordat AI coördinatie kan overnemen, moet die kennis ergens vastliggen waar een systeem bij kan.

3) wees eerlijk over wat je organisatie begrijpt dat moeilijk te begrijpen is. Dorsey en Botha stellen een scherpe vraag: als het antwoord "niets" is, dan is AI slechts een kostenbesparingsverhaal. Als het antwoord diep is, onthult AI wat je bedrijf werkelijk is. Die vraag is het waard om in je volgende MT-overleg op tafel te leggen, ongeacht of je ooit een wereldmodel bouwt.

Wil je dat gesprek een keer voeren met iemand die de technologie én de organisatiekant kent? Plan een kennismaking in.