Waarom AI voor de meeste CEO's nog niets oplevert

Uit de nieuwste Global CEO Survey van PwC blijkt dat 56% van de bijna 4.000 ondervraagde bestuurders zegt nog niets financieel terug te zien van hun AI-uitgaven. Slechts 12% ziet zowel kostenbesparing als omzetgroei. Bain rapporteerde eerder al dat AI-besparingen ver achterblijven op de prognoses en KPMG signaleerde vergelijkbare patronen. Er tekent zich een tweedeling af: een kleine kopgroep verzilvert AI wel degelijk, de rest wacht op resultaat dat maar niet komt.

Wat de koplopers anders doen

PwC identificeert één helder verschil. Bedrijven met een stevig fundament halen tot drie keer vaker meetbaar financieel rendement uit AI. Fundament betekent hier iets specifieks: er ligt een responsible-AI-kader, de technische omgeving verwerkt AI over afdelingen heen in plaats van in silo's en de directie stuurt op adoptie, waarbij toolkeuze een uitvoerende beslissing wordt. Bedrijven die AI breed toepassen op producten, diensten en klantcontact halen bijna vier procentpunt hogere winstmarges dan de rest.

Dat sluit aan bij wat KPMG later dit jaar liet zien over eigenaarschap en kostenbewustzijn als bepalende factoren. De koplopers hebben dezelfde tools als de rest. Ze hebben de organisatie eromheen anders ingericht.

Waarom het rendement bij de meerderheid achterblijft

Bij bedrijven die nog geen euro terugzien, herhaalt zich een patroon. Er staat een verzameling losstaande pilots naast elkaar, elk team heeft zijn eigen tool en niemand houdt integrale kosten in de gaten. De licenties lopen door, de vraag naar meer credits groeit en de businesscase sluit niet, omdat er nooit een echte businesscase lag. Bain-onderzoek later in het jaar wees precies op deze scheve verhouding tussen belofte en balans.

De bevindingen komen op een moment dat het CEO-vertrouwen in omzetgroei op het laagste punt in vijf jaar staat: 30% is optimistisch over de komende twaalf maanden, tegen 56% in 2022. Twijfel over AI-rendement komt daar bovenop.

Wat dit betekent voor de bestuurstafel

Voor bestuurders die op de eigen AI-investering terugkijken, is de meest ongemakkelijke vraag deze. Als je vandaag moet uitleggen waar het geld naartoe gaat, welk verhaal vertel je dan? Bij bedrijven waar AI wel oplevert, wijst dat verhaal naar concrete processen die zijn heringericht: klantcontact dat door AI wordt voorgesorteerd, offerteproductie die van dagen naar uren gaat, controlestappen die van steekproef naar volledig gaan. Bij de rest is het antwoord een opsomming van tools zonder duidelijk pad naar de balans.

Drie stappen om die kloof te dichten. Breng in kaart welke processen daadwerkelijk zijn geraakt door AI en welke niet. Meet naast de besparing ook de extra omzet of kwaliteit die eruit voortkomt. En besluit op directieniveau of AI in je kernprocessen thuishoort of een ondersteunend hulpmiddel blijft. Dat verschil bepaalt uiteindelijk of productiviteitswinst zich vertaalt naar omzetgroei.

Wil je weten hoe jouw AI-investering scoort op deze onderscheidende factoren? Plan een kennismaking in, we kijken graag mee.