Waarom AI opschalen faalt zonder herontwerp

Op het World Economic Forum in Davos beschreef Roy Jakobs, CEO van Philips, waarom AI opschalen zo weerbarstig blijft ondanks anderhalf biljoen dollar aan wereldwijde investeringen. Tweederde van de bedrijven komt niet voorbij de pilotfase. Zijn diagnose: de organisatie eromheen blokkeert vaker dan de techniek zelf, en veel directies onderschatten hoe fundamenteel processen moeten worden opengebroken voordat AI aanslaat.

Wat Jakobs op Davos benoemde

Jakobs pleitte op het paneldebat "Scaling AI: Now Comes the Hard Part" voor een simpele vuistregel. Besteed als organisatie minstens net zoveel tijd aan adoptie als aan de technische ontwikkeling. Voor de zorgpraktijk illustreerde hij het: als AI 10 tot 15 minuten van het administratieve werk van een verpleegkundige per uur overneemt, ontstaat er ruimte voor patiëntenzorg. Die ruimte vult zich alleen als de organisatie eromheen de vrijgekomen tijd ook daadwerkelijk anders belegt.

Zijn tweede punt betrof zelfregulering. Jakobs stelde dat externe regelgeving het tempo van AI niet kan bijhouden. Sectoren moeten hun eigen kaders opstellen voor hoe je AI test, valideert en op vertekeningen controleert. In de zorg gaat het om patiëntveiligheid. In andere sectoren geldt hetzelfde principe: de mate waarin je adoptie serieus neemt bepaalt of het rendement komt.

Waarom techniek zelden het probleem is

Het patroon dat Jakobs beschrijft komt terug in vrijwel elk onderzoek van het afgelopen jaar. Bedrijven kopen een licentie, richten een pilotteam op en presenteren een demo aan de directie. Daarna stokt het. De processen waar de tool in moet landen zijn niet aangepast. De medewerkers die ermee moeten werken zijn niet meegenomen. De KPI's die het effect moeten meten ontbreken. TNO liet later dit jaar zien dat tijdwinst pas productiviteit wordt als je vooraf kiest wat je met de vrijgekomen tijd doet.

Satya Nadella maakte tijdens dezelfde Davos-week een vergelijkbaar punt. Zonder herontwerp van de organisatie werkt AI hooguit als versneller van bestaande frictie. Hij typeerde het expliciet als een herontwerpvraagstuk.

Wat je als bestuurder kunt doen

Drie keuzes die het opschalen anders laten uitpakken. Bepaal per proces of AI het opdraaipunt is voor bredere verandering of alleen een nieuwe manier om hetzelfde te doen. Meet naast de besparing ook wat er in de nieuwe inrichting anders wordt: kwaliteit, doorlooptijd, klanttevredenheid. En stel eigenaarschap vast op directieniveau, buiten het innovatielab. Bij bedrijven waar AI wel opschaalt, zit die eigenaar aan de bestuurstafel. KPMG rapporteerde later dit jaar exact dat patroon: eigenaarschap en kostenzicht bepalen het verschil.

De echte vraag op de bestuurstafel gaat over welk proces je durft open te breken. Welke AI-tool je daarna kiest, volgt daaruit.

Wil je weten hoe zo'n herontwerp voor jouw processen eruitziet? Plan een kennismaking in, we denken graag mee.